Türkiye’de öğretmenler dünyadan daha stressiz!
Kanada, Yeni Zelanda gibi gelişmiş ülkelerdeki öğretmenlerin iş stresi %30-40 civarındayken, ülkemizde bu oran %10 gibi düşük seviyede.
Ekonomik Kalkınma ve İş birliği Örgütünün (OECD) öğretmenler üzerine yaptığı son küresel çalışma, Türkiye’deki eğitim dünyasına dair ezber bozan sonuçlar ortaya koydu.
Araştırma verilerine göre, Türkiye’de “İşimde çok stresliyim” diyen öğretmenlerin oranı 2024 itibarıyla yüzde 10’un altında kaldı. Bu oran; Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda gibi gelişmiş ülkelerde yüzde 30 ila 40 bandına kadar tırmanıyor.
Üstelik Türkiye’deki öğretmenlerin stres düzeyinin, 2018 yılı verilerine kıyasla daha da gerilediği görülüyor. Öğretmenlerin %86’sı işinden genel olarak memnun (OECD ortalaması %89).
Yüzeyde oldukça olumlu bir gelişmeye işaret eden bu tabloyu değerlendiren eğitim uzmanı Onur Soğuk, verilerin dikkatli yorumlanması gerektiğinin altını çizdi. Kültürel faktörlerin stresin algılanma ve ifade edilme biçimlerini değiştirebildiğini vurgulan Soğuk; Türkiye’de öğretmenlerin stres düzeylerini daha düşük beyan etmesi, bu stresi gerçekten daha az yaşadıkları anlamına gelmeyebilir.
“ZORBALIK KORKUTMUYOR”
Araştırmanın bir diğer dikkat çekici bulgusu ise sınıf içi disiplin meseleleri ile mesleği bırakma kararı arasındaki ilişki oldu. Veriler; Türkiye’de öğrencilerden kaynaklanan sözlü taciz veya zorbalık gibi olumsuz durumların, öğretmenlerin işi bırakma ihtimalini anlamlı bir ölçüde artırmadığını gösteriyor.
Mesela birçok ülkede sınıf içi disiplinsizlik ve zorbalık gibi meseleler, öğretmenlerin mesleği bırakma ihtimalini üç ila dört kat artırırken, Türkiye’de bu etki oldukça sınırlı kalıyor.
Onur Soğuk’a göre, Türkiye’deki öğretmenlerin disiplin sıkıntılarına rağmen mesleğe devam etme motivasyonunun arkasında özellikle kamu sektörünün sunduğu iş güvencesi yatıyor.
Veriler birlikte değerlendirildiğinde, Türkiye için ikili ve çelişkili bir yapı ortaya çıkıyor. Bir yandan öğretmenler daha az stresli olduklarını ifade ediyor ve sınıf içi problemler istifa kararını güçlü biçimde tetiklemiyor; diğer yandan bu durum, öğretmenlerin çalışma şartlarının mutlaka daha iyi olduğu anlamına gelmiyor.
Onur Soğuk, düşük stres oranlarının arkasında “stresin normalleşmesi” ya da “problemlerin açıkça ifade edilmemesi” gibi psikolojik bariyerlerin olabileceğine dikkati çekiyor. Benzer şekilde, mesleği bırakma eğiliminin düşük olması da her zaman bir memnuniyet göstergesi olarak yorumlanmıyor.
Mahmut ÖZAY
