DOLUNAY ile dolandırıcılık suçlarına hızlı müdahale

Türkiye'de mal varlığına karşı işlenen 214 bin 847 vakanın yüzde 72,6'sını (156 bin 68) tek başına dolandırıcılık suçları oluşturuyor.

İncelenen vakalarda, adliyeye intikal eden dosyalar ve kolluğa yansımayan olaylarla birlikte tahmini ekonomik kaybın 50 milyar liranın üzerinde olduğu belirtiliyor.

Mevcut sistemde suçlular ele geçirdikleri hesaplardan saniyeler içinde haksız kazanç transferi yapabilirken, mağdurun müracaat etmesi, savcılığın müzekkere yazması ve bankaların tedbir kararı alması haftalar sürebiliyor.

Bu durum faillere zaman avantajı sağlarken, yavaş işleyen resmi süreçler bürokrasinin suçlular lehine çalışmasına neden oluyor.

İçişleri Bakanlığınca hazırlanan DOLUNAY Projesi ile finansal suçlardaki bu "zaman asimetrisinin" ortadan kaldırılması ve dolandırıcılık olaylarına ilk dakikalardan itibaren koordine bir şekilde müdahale edilmesi amaçlanıyor.

Teşkilat yapısı

Projeye kapsamında, 24 saat esasına göre faaliyet gösterecek olan Dolandırıcılıkla Mücadele Merkezi'nde, Cumhuriyet savcısı toplanan verileri anında hukuki karara dönüştürürken, Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) kara para ve kripto varlık rotalarını deşifre edecek.

Bankalararası Kart Merkezi (BKM) ve belirlenen banka temsilcileri para trafiğini haritalandırarak şüpheli hesaplara anlık bloke koyacak, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) GSM operatörleri koordine olarak dolandırıcıların iletişim hatlarını anında kesecek.

Eş zamanlı olarak Siber Güvenlik Başkanlığı zararlı bağlantıları ve oltalama sitelerini erişime engellerken, emniyet ve jandarma birimleri ise saha istihbaratıyla şüphelileri tespit edip fiziki operasyonları yönetecek.

İhbar ve sisteme giriş

Projeye göre süreç, vatandaşın dolandırıcılık bildiriminde bulunmasıyla başlayacak. Kurulacak ihbar mekanizması sayesinde mağdurlar, e-Devlet onayı ile mobil uygulama üzerinden, 112 Acil Çağrı Merkezi aracılığıyla ya da doğrudan kolluk birimlerine başvurarak ihbarda bulunabilecek.

İhbarda paylaşılan T.C. kimlik numarası, IBAN numaraları, SMS içerikleri, dekontlar ve zararlı internet bağlantıları (URL) sisteme aktarılacak.

Bildirimin yapılması ve sisteme giriş 10 dakikadan kısa sürede tamamlanacak.

Yapay zeka ile 1 dakikadan kısa sürede analiz

Sisteme düşen veriler, yapay zeka destekli analiz altyapısı tarafından işlenecek. Yapay zeka, kullanılan dolandırıcılık yöntemini, risk seviyesini ve suç ağının bağlantılarını otomatik analiz ederek 1 dakikadan daha kısa bir sürede profilleme işlemini sonuçlandıracak.

Gelişmiş algoritma, hangi kurumun ne tedbir alması gerektiğini de belirleyerek onay için dosyayı merkezde görevli Cumhuriyet savcısının önüne dijital olarak sunacak.

Savcının incelemesi ve onay işlemi 5 dakikadan, Bankalar arası koordinasyon ise 2 dakikadan az bir sürede gerçekleşecek.

Böylece mobil uygulama ve çağrı merkezlerinden alınan ihbarlar, yapay zeka tarafından süzülerek en fazla 18 dakikada adli dosyaya dönüştürülecek

Bu süreçte eş zamanlı olarak MASAK'a mali analiz ve kripto varlık dondurma yönlendirmesi yapılacak. BTK suçta kullanılan GSM hatlarının iletişimini kesecek, Siber Güvenlik Başkanlığı ise zararlı bağlantıları (URL) engelleyecek.

Tek tutanak sistemi

Kurumlar arası fiziki yazışma ve kargo sürelerini ortadan kaldıran sistem sayesinde tüm adli ve önleyici işlemler, "Acele Önlem ve Suç Önleme Tutanağı" adı altında tek bir dijital belgede birleştirilecek. Söz konusu dosya, soruşturmayı yürütecek olan suç yeri Cumhuriyet başsavcılığına anında sevk edilecek.

Teknolojik altyapıyla dakikalar içinde yürütülen operasyonun farklı aşamalarında vatandaşlara SMS ile bilgilendirme yapılacak.

İlk aşamada mağdura "Dolandırıcılık ihbarınız işleme alınmıştır" mesajı gönderilecek. Dosyanın adliyeye sevk edilmesiyle birlikte de "Dosyanız başarıyla oluşturulup ilgili birimlere iletilmiştir. Anlık takip sağlanmaktadır." bildirimi ulaştırılarak süreç hakkında bilgi verilecek.

Mevzuat hazırlıkları başladı

DOLUNAY Projesi'nin yasal zemine oturtulması için mevzuat hazırlıklarına da başlandı.

Projenin hayata geçirilmesi için ilgili kurumların görev, yetki ve sorumluluklarının netleştirilmesi, kurumlar arası veri paylaşımı ve anlık müdahale süreçlerine ilişkin düzenlemelerin yapılması planlanıyor.

Ayrıca projenin, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz başkanlığında ilgili kurumların katılımıyla yapılacak toplantıda ele alınacağı öğrenildi.