Hal operasyonu zamları frenledi
Sebze ve meyve piyasasında hal operasyonunun ardından dikkat çeken bir değişim yaşandı. Çarşı, pazar ve market üçgeninde fiyatlar son 15 günde büyük ölçüde dengelenirken, neredeyse her hafta zam gelen ürünlerde artış görülmedi. Aynı şekilde tezgâha çıkan kışlık sebze ve meyvelerde belirgin bir fiyat artışı yaşanmazken, bazı ürünlerde ise fiyatların gerilediği görüldü.
Hal operasyonunun ardından sebze ve meyve piyasasında gözler fiyatlara çevrildi. Üreticiden tüketiciye uzanan zincirde fahiş fiyat oluşumuna yönelik denetimlerin ardından çarşı, pazar ve marketlerde fiyat hareketliliği yavaşladı. Özellikle son dönemde neredeyse her hafta zam gören ürünlerde son 15 günlük dönemde yeni bir artış yaşanmaması dikkat çekti. Sezon sonu olmasına rağmen domates, salatalık, patlıcan, kabak, sivri biber, kapya biber, dolmalık biber, fasulye ve bamya gibi sebzelerin yanı sıra şeftali, nektarin, limon, üzüm, incir ve mürdüm eriği gibi yazlık ürünlerde artış görülmüyor. Özellikle sebze grubunda arzın devam etmesi ve ürün çeşitliliğinin korunması, fiyatların yukarı yönlü hareketini sınırlıyor. Pazarcıların ifadesiyle piyasada “her hafta yeni fiyat” dönemi yerini daha istikrarlı etiketlere bırakırken, bazı ürünlerde geçen haftalara göre daha düşük fiyatlar da görülüyor.
KIŞLIKLAR TEZGÂHA ÇIKTI
Mevsim geçişiyle birlikte bu hafta pazarlarda kışlık ürünler de ağırlığını artırmaya başladı. Havuç, turp, ıspanak, pırasa ve karnabahar gibi sebzelerin yanı sıra elma, greyfurt ve armut gibi meyveler de tezgâhlardaki yerini aldı. Aynı şekilde yeni sezonun ilk ürünlerinde de geçen yıla kıyasla belirgin bir fiyat artışı yaşanmaması dikkat çekti. Kışlık ürünlerin geçen yılki seviyelere yakın fiyatlarla pazara gelmesi, önümüzdeki döneme ilişkin fiyat beklentileri açısından da önem taşıyor. Üretim maliyetleri, hava şartları ve lojistik giderlerdeki değişimlere rağmen yeni sezon ürünlerinde başlangıç fiyatlarının geçen yılın üzerine çıkmaması, piyasadaki dengelenmenin yalnızca yaz ürünleriyle sınırlı kalmadığını gösteriyor.
PAZARCI DA TÜKETİCİ DE NEFES ALDI
Pazarcı Ramazan Güleç eskiden sürekli yukarı yönlü fiyat hareketliliğini olduğunu belirterek, “Hal operasyonunun ardından özellikle aracı tarafında daha dikkatli bir süreç başladı. Fiyatlar öyle eskisi gibi sürekli yukarı yönlü gitmiyor. Ürün geliyor, biz de daha makul fiyatlarla tezgâha koyabiliyoruz. Şu anda pazarda müşterinin de üreticinin de nefes aldığı daha dengeli bir dönem var” dedi. Başka bir pazarcı esnafı Aykut Torun ise “Son 15 gündür birçok üründe fiyatın yerinde kaldığını görüyoruz. Daha önce bir ürünün fiyatı birkaç günde bile değişebiliyordu, şimdi bu hareketlilik azaldı. Kışlık ürünler de tezgâha gelmeye başladı ve geçen yılın çok üzerinde fiyatlarla gelmedi. Denetimlerin devam etmesi hâlinde bu dengenin korunacağını düşünüyoruz. En önemlisi, tüketici artık pazara geldiğinde 'bugün yine zam gelmiş' endişesi yaşamıyor” ifadelerini kullandı.
Meyve ve sebzede fiyatlar dengeleniyor! Hal operasyonu zamları frenlediFİYATLARDA ZAM DALGASI DURDU
Sektör temsilcilerine göre hal operasyonunun etkisini yalnızca “ürün fiyatları ne kadar düştü?” sorusuyla ölçmek doğru değil. Asıl değişim, son dönemde hızlı yükselen fiyatların frenlenmesiyle ortaya çıktı. Operasyon sonrasında fiyatların bir anda dibe çekilmesi beklenmezken, üretici ile tüketici arasındaki zincirde aşırı fiyat hareketlerinin önüne geçilmesi piyasanın rahatlamasını sağladı. Böylece operasyonun ilk etkisi büyük indirimlerden ziyade fiyat artışlarının frenlenmesi şeklinde ortaya çıktı. Çarşı, pazar ve marketlerde etiketlerin daha sakin bir seyir izlemesi, tüketicinin de birkaç hafta öncesine göre daha öngörülebilir fiyatlarla alışveriş yapmasına imkân sağladı. Önümüzdeki dönemde fiyatların seyrini ise kışlık ürünlerin arzı belirleyecek. Havuç, turp, ıspanak, pırasa ve karnabahar gibi sebzelerin yanı sıra elma, greyfurt ve armudun tezgâhlardaki ağırlığının artmasıyla birlikte fiyatların nasıl şekilleneceği takip edilecek. Piyasada son 15 günde oluşan dengelenmenin korunması hâlinde tüketici tarafında kış aylarına daha istikrarlı bir fiyat yapısıyla girilmesi bekleniyor.
AKARYAKIT ZAMLARI FİYATLARI ETKİLEYECEK
Piyasada fiyatlar dengelenirken, 1 Ekim’de eşelmobil uygulamasının sona ermesiyle akaryakıt maliyetlerinde yaşanabilecek artış, taşımacılık giderleri üzerinden meyve ve sebze fiyatlarını da etkileyebilir. Sektör temsilcileri, son dönemde yakalanan fiyat istikrarının korunması için lojistik maliyetlerdeki değişimin de yakından takip edilmesi gerektiğine dikkati çekiyor.
Kaan ZENGİNLİ
