Mevduattan konuta dönüş iki kat arttı

Türkiye’de her yıl üniver­site öğrencilerinin eği­tim için şehir değiştir­mesi, iş hayatına katılan yeni iş gücü, evlenmeler, boşanmalar ve atamaların etkisiyle ortala­ma 700 bin yeni konut ihtiyacı doğuyor. Bu ihtiyacın karşılan­masında konut arzı, erişilebilir fiyat ve finansman kritik önem­de. Finansman maliyetinin azal­masında faiz indirimleri önem­li. Ancak enflasyon bunu güçleş­tiriyor. Enflasyonla mücadele kapsamında 2024 yılı Mart ayın­da yüzde 50’ye çıkan faiz oranı, takip eden toplantılarda enflas­yonla birlikte kademeli bir iniş sergiledi ve bu yıl ocakta yüzde 37’ye kadar geri çekildi.

Martta ise sabit tutuldu. Merkez Banka­sı’nın bu adımlarıyla konut kre­disi faiz oranları da yıllık ağırlık­lı ortalama yüzde 45,1 seviyesin­den 20 Mart haftasında yüzde 34,76’ye geriledi. İnşaatın loko­motif bir sektör olduğuna işa­ret eden gayrimenkul geliştir­me sektör temsilcisi Ömer Emre Kubba, “Faiz indiriminin devam etmesinin, sektöre olumlu etki­si olacağını düşünüyoruz. Önce­likli olarak konut alma ihtiyacını erteleyen kesimin harekete ge­çeceğini düşünüyoruz” dedi.

İki yıl öncesine göre mevduattan konuta dönüş iki kat arttı

Konut talebini canlandıra­cak oranın hangi seviyede olma­sı gerektiğine yönelik bir soru üzerine Kubba, “Türkiye’de ko­nut sektöründe yüzde 25 altı her zaman çalışır” diye yanıt ver­di. Öte yandan, faiz indirim sü­recinin konut satışları üzerinde de etkisinin görüldüğüne işaret eden Kubba, faizin çıkış ve dü­şüş trendindeki süreci şöyle de­ğerlendirdi: “En pikte talep iyice daralmıştı. O günden bugüne ta­lep iki kat arttı. Yani 2024’ten bu yana, faizin en üst noktasından bugüne kadar olan süreçte iki kat arttı. İnsanlar mevduattan ka­zandıklarıyla yatırım yapıyorlar. Mevduat faizleri düştükçe konu­ta talep artacaktır.”

“Lüks konutta inşaat maliyeti 1.250-1.500 dolar arasında”

İnşaat maliyetleri konusuna da değinen ve söz konusu mali­yetlerin lokasyondan lokasyona, inşaatın kalitesine göre farklılık gösterdiğine işaret eden Kubba, “Lüks segmentte inşaat maliye­ti 1.250 ile 1.500 dolar arasında değişiyor. Orta segmentte, böl­gesine göre değişmekle birlikte 700-800 dolar civarında” dedi. Kubba, firma olarak lüksek ko­nut ürettiklerini de vurguladı. Fiyat baskısı ve inşaat maliyet­lerini fiyata yansıtma durumuna yönelik bir başka soruya Kubba, şöyle yanıt verdi: “Belli yerlerde olabilir, ancak lüks konutta yok. Lüks konutta, tüm maliyetler fi­yata yansıyor, tüm projelerde bu böyle. 2025 yılında ortalama yüzde 35-40 oranda inşaat ma­liyetleri arttı. Bunun da fiyatla­ra etkisini gördük. Üretim artık daha pahalıya mal ediliyor ma­alesef…” Kubba, bu yıl ise yüzde 25 civarında artış beklentisine işaret etti.

Yüzde 2’nin altı talepte gerçek bir vites yükseltir

Anadolu Yakası İnşaat Müte­ahhitleri Derneği (AYİDER) Baş­kanı Hakan Şişik, ekonomi yöne­timinin dezenflasyon sürecinde­ki kararlılığını takip ettiklerini belirtti. Piyasa beklentileri ve ve­riler ışığında, yılın geri kalanın­da toplamda 250 ile 500 baz pu­an arasında kademeli bir indirim yapılabileceği beklentisine işaret eden Şişik, “Ancak ülkemiz dışın­daki beklenmedik durumlar bu süreci yavaşlatıyor. Tabii burada önemli olan sadece politika faizi değil, bu indirimin konut kredi­si faiz oranlarına ne kadar yansı­yacağıdır. Eskiye dönüp baktığı­mızda konut kredi faizinin yüzde 1’in altına inmesi çok zor ancak en azından yüzde 2’nin altına in­mesi bile inşaat sektöründe ger­çek bir vites yükseltme yaşana­caktır” değerlendirmesi yaptı.

Bankalar artık konut kredisinde daha istekli

Tüm Girişimci Emlak Müşavirleri Derneği (TÜGEM) Genel Başkanı Hakan Akdoğan ise aylık yüzde 3,5-4 civarında gezen konut kredisi faiz oranlarının son dönemde yüzde 2,5’in altına indiğini belirterek, bunun satışlara olumlu yansıdığını söyledi. Kiraların hızlı artmasıyla vatandaşların “kira ödeyeceğime taksit öderim” mantığıyla hareket ettiğini dile getiren Akdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü: “Özellikle yüksek kirada oturan vatandaşlarımız belirli bir peşinatla alım yapmak ve kira yerine kendi evinin taksitini ödemek istiyor. BDDK düzenlemesi sonrası bankaların vatandaşın kredi taleplerine olumlu dönüşünde artış var. Bankalar artık konut kredisi kullandırmakta daha istekli. Önceden daha ketum bir tutumları vardı. Bu durum ipotekli satışların payını artırdı. Ancak hala gidilecek çok yol var. Faiz oranları yüzde 1 civarına gerilediğinde ipotekli satışların payı yüzde 35-40 civarına yükselecektir.”

Kira yükselişini kırmanın yolu ‘arz’dan geçiyor

Kiralık sosyal ko­nut hamlesinin ise oldukça değer­li olduğuna işaret eden Hakan Şişik, şu değerlendir­melerde bulun­du: “Özellikle bü­yükşehirlerdeki kira artış baskısı­nı kırmanın yolu, arzı artırmaktan geçer. Bu projeler hayata geçtiğin­de, dar gelirli va­tandaşlarımız için alternatif bir kapı açılacak ve bu da piyasadaki genel kira rayiçlerinin dengelenmesine yardımcı olacaktır. Aynı zamanda ko­nut kredilerinin de aşağıya çekilmesi de konut satışları açısından önem arz ediyor. Burada konut arzının önü­nü açıp maliyetleri düşürmemiz gere­kiyor. Konut fiyat­ları artıkça insanlar konut alımından uzaklaşıp kiracı konumuna geçer­ken, kiralık arzı da azaldıkça ve talep artıkça kiralık fiyat­ları artıyor,

“Sosyal konut projeleri çok önemli bir çözüm”

500 bin sosyal konut projesinin kiralara etkisine de değinen Kubba, şunları söyledi: “Kesinlikle çok önemli bir çözüm. Çok doğru bir proje. Hükümet orada 500 bin sosyal konut arzı gerçekleştirecek, bir miktarının da inşaatına başladı. İnşaatlar devam ediyor. Bu kiradaki, kira artış oranlarındaki artışı kesecektir. Biz onu çok önemli buluyoruz. Kiralar eskisi kadar artmaz. Çünkü piyasaya yeniden 500 bin konut giriyor, düşük maliyette.”

Fiyat artışında enflasyon etkili

Faiz düştükçe fiyatlarda artış beklentisi olup olmadığı yönündeki bir soru üzerine Kubba, artış beklentilerinin faiz düşüşünden değil, inşaat maliyeti enflasyonundan kaynaklandığına işaret ederek, şöyle yanıt verdi: “Evet fiyatlarda artış beklentimiz var, ancak bu faizin düşüşü ile değil, enflasyonla ilgili bir durum. Orada enflasyondan dolayı inşaat maliyetleri tabii ki artıyor. O da fiyatlara faiz düşse de düşmese de yansıyor.”

Hamide HANGÜL