Sanayide 2001 krizi sonrası en kötü tablo

ŞEHRİBAN KIRAÇ / NEFES

Türkiye tarihinin en ağır ekonomik krizlerinden birini yaşıyor. Yüksek üretim maliyetleri nedeniyle nefesinin kesildiğini vurgulayan sanayiciler peş peşe iflas bayrağını çekiyor. Üretim bantları dururken binlerce fabrika, mağaza, dükkan, 5 yıldızlı otel, tatil köyü, akaryakıt istasyonu, maden ocağı acil koduyla sahibinden satılığa çıkarıldı. Online ilan sitelerinde toplam değeri yüzlerce milyar lirayı aşan fabrikalar, atölyeler, depolar, tatil köyleri, oteller satılıyor. Bugün itibarıyla Sahibinden.com sitesi üzerinden satışa çıkarılan işyeri sayısı 60 bin 637’ye fırladı. Bunların 41 bin 712’si mağaza/dükkan, 2 bin 372’si fabrika, 1.237’si depo/antrepo.

OSB’LER CAN ÇEKİŞİYOR

Satışa sunulan turistik tesis sayısı ise 1.174’ü buldu. Üretim bantları duran, binlerce işçinin işsiz kaldığı, satılık fabrikaların değeri milyarlarca lirayı aşıyor. Sanayi kenti Kocaeli, İstanbul, Bursa, Gaziantep başta olmak üzere Türkiye’nin dört bir köşesindeki organize sanayi belgelerinde (OSB) fabrikalar bir bir kapıya kilit vuruyor. Sadece temmuz ayında satışa sunulan ve satış değeri 1 milyar liranın üzerinde olan en az 23 fabrika var. Edirne merkezde 9.2 milyar liraya sahibinden fabrika binası ve arsası 27 Temmuz’da satışa sunuldu. İstanbul Sancaktepe’de 45 bin metrekare alana kurulu başka bir fabrika da 4.8 milyar liraya alıcılarını bekliyor. Satış ilanında fabrikanın, çok amaçlı kullanım için uygun olduğu, üretim, depolama, lojistik ya da genel merkez binası olarak değerlendirilebileceği de yer alıyor.

Kocaeli Dilovası Demirciler OSB’de 35 bin metrekare kapalı alana sahip fabrika 5 Temmuz’da 2 milyar 950 milyon liraya satışa sunuldu. İstanbul Arnavutköy’de 40 bin metrekare alana sahip sıfır fabrika binası ise 2 milyar 240 milyon liraya alıcısını bekliyor. Kocaeli Dilovası Demirciler OSB’de 2.5 MW güneş enerjili yüksek teknik donanımlı sanayi tesisi 2 milyar 200 milyon liraya satışa sunuldu. 22 Temmuz’da satış ilanı verilen fabrikanın toplam 38 bin 274 metrekare kapalı alanı mevcut. İstanbul Ümraniye Dudullu OSB’de 25 bin metrekare kapalı alanlı 2020 yılı yapım, yüksek nitelikli fabrika ise 25 Temmuz’da 1 milyar 950 milyon liraya yeni alıcılarını bekliyor.

5 yıldızlı oteller sahibini bekliyor

Sahibinden.com verilerine göre, İstanbul, Bodrum ve Antalya gibi turizm bölgelerinde de 5 yıldızlı devasa oteller, tatil köyleri de bir bir satışa çıkıyor. İstanbul Nişantaşı’nda 310 odalı 5 yıldızlı bir otel 10 milyar lira değerle satışa sunuldu. Antalya Serik’te de 1.200 yataklı 5 yıldızlı otel 11.2 milyar lira ile alıcılarını bekliyor. Bodrum’da denize sıfır 5 yıldızlı 450 odalı, 1.200 yatak kapasiteli bir otel de 16 Temmuz’da 9.3 milyar liraya satışa sunuldu. İstanbul Beşiktaş Ortaköy mahallesinde de 270 odalı 5 yıldızlı bir otel de 29 Temmuz’da 6.9 milyar liraya satışa çıktı. Yine İstanbul Gayrettepe’de 325 odalı 5 yıldızllı otel 6 milyar TL fiyatla satışa çıkarıldı. Sadece temmuzda satışa sunulan ve değeri 1 milyar liranın üzerinde olan otellerin, tatil köylerinin sayısı 22 oldu. İzmir Narlıdere’de ise 300 metrekarelik dükkan 69.5 milyar TL’ye satışa sunuldu.

Batık kredide büyük artış

Çarkları yüksek kredi borcuyla döndürmeye çalışan reel sektörün borç yükü artıyor. Haziranda reel sektörün bankalardan kullandığı toplam kredi miktarı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 38 artışla 27.5 trilyon liraya yükseldi. Bu dönemde reel sektörün takibe düşen kredi miktarı ise yüzde 81 artışla 773 milyar lirayı buldu. İmalat sanayinde mevsimsel etkilerden arındırılmış kapasite kullanım oranı temmuzda yüzde. 73.8 seviyesine geriledi. Sanayide işini kaybedenler de çığ gibi büyüyor. Resmi verilere göre mayısta yıllık bazda sanayi sektöründe çalışan sayısı 156 bin 68 düşüş kaydetti.