Savaştaki İran asgari ücrete yüzde 60 zam yaptı

İran rejimi, savaş ve rekor enflasyona rağmen asgari ücrette dikkat çeken bir artışa gitti. İran Çalışma Bakanı Ahmed Meydari, asgari ücrete yapılan yüzde 60 zamla taban ücretin 103 milyon riyalden (67,5 euro) 166 milyon riyale (109 euro) yükseldiğini duyurdu.

Hayat pahalılığındaki keskin artışı hafifletmeyi amaçlayan adım, ekonomik sıkıntıların tetiklediği protestolardan birkaç ay sonra ve savaşın ağırlaştırdığı yaptırımlar ile kötüleşen koşulların ortasında geldi. Yıl başında patlak veren protestolar sert müdahalelerle bastırılmış, en az 36 bin kişi hayatını kaybetmişti.

Asgari ücrete yapılan artış işçi örgütlerinin baskısına cevap ve toplumu istikrara kavuşturma çabası olarak görülürken aile ve çocuk yardımları da artırıldı. Ancak yine de 1 doların 1,35 milyon seviyesin riyal seviyesine yaklaştığı koşullarda birçok işçi için temel ihtiyaç maddeleri bile karşılanamaz hale geldi. 

Düzenleme ise Fars yeni yılında Nevruz’un kutlandığı 20 Mart’ta yürürlüğe girecek.

İran’da ekonomik baskılar

İran, savaş ve uluslararası yaptırımlar nedeniyle ağır bir sınavlardan geçerken, tedarik zincirlerini altüst eden ve riyalin değer kaybını hızlandıran çatışmaya rağmen ücretlerde yüzde 60’lık artış kayda değer olsa da işçi örgütlerinin talep ettiği 600 milyon riyallik (393 euro) asgari seviyenin altında kaldı.

Gıda enflasyonu yüzde 90’a yaklaşırken, 2025’te genel tüketici fiyatları yüzde 44,6 arttı. Bu da daha derin reformlar yapılmadığı takdirde zamdan sağlanan kazanımların hızla eriyebileceği anlamına geliyor.

Enflasyon rekor seviyeye ulaştı

Şubat ayında İran'da enflasyon yüzde 68,1'le İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı.  Gıda fiyatları yıllık bazda yüzde 110 arttı, ekmek ve tahıllarda artış yüzde 142’ye, ette yüzde 117’ye, yemeklik yağda ise yüzde 207’ye ulaştı.

Son on yılda ücretler, ABD doları karşısında reel alım gücü bakımından yüzde 300’ün üzerinde eridi.  Yüzde 60’lık zam, milyonlarca İranlı işçiye kısa vadeli bir nefes aldırsa  da uzmanlara göre yaptırımları ve para birimindeki çöküşü dizginleyecek yapısal reformlar olmadan etkisi hızla sönümlenecek.

1940'larda yaşanan işgal sırasında da İran ekonomisi ağır darbe almış, tedarik zincirleri çökmüş, mallara el konulmuş ve enflasyon kontrolden çıkmıtı. 1942-43’te kıtlık yaşanırken, on binlerce kişi açlık ve hastalık nedeniyle hayatını kaybetmişti.