Meclis'ten geçen sosyal medya yasasına sert tepki
TBMM'de kabul edilerek yasalaşan ve sosyal ağ sağlayıcıları ile oyun platformlarına "e-Devlet üzerinden yaş doğrulama" zorunluluğu getiren 5651 sayılı kanun değişikliği, beraberinde büyük bir tartışma başlattı. İktidar cephesi düzenlemenin "çocukları dijital ortamlarda koruma" amacıyla hazırlandığını savunurken; bilişim uzmanları, hukukçular ve muhalefet yasanın Türkiye'de "anonim internet kullanımını fiilen bitirdiğini" ve bir "dijital fişleme" altyapısı kurduğunu öne sürüyor.
Türkiye Büyük Milleti Meclisi (TBMM) Genel Kurulu'nda muhalefetin itirazlarına rağmen kabul edilen Sosyal Hizmetler Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Teklifi, dijital dünyada deprem etkisi yarattı.
5651 sayılı kanuna eklenen yeni maddelerle birlikte, 15 yaş altı çocuklara sosyal medya hizmeti sunulması yasaklanırken, platformlara e-Devlet entegrasyonu ile yaş doğrulama zorunluluğu getirildi. Ayrıca sosyal ağ ve oyun platformlarına, mahkeme kararlarını 1 saat içinde uygulama ve hukuka aykırı içeriklerin yeniden yüklenmesini "proaktif" olarak engelleme gibi son derece ağır idari yükümlülükler yüklendi. Kurallara uymayan platformları ise devasa para cezaları ve bant daraltma yaptırımları bekliyor.
Yasanın Meclis'ten geçmesinin ardından, "çocukları koruma" kalkanının ardında tüm toplumun dijital ayak izinin devlet denetimine gireceğini savunan uzmanlardan ve siyasilerden dikkat çekici uyarılar geldi:
PROF. DR. YAMAN AKDENİZ: "OTORİTER GÖZETİM TOPLUMUNUN ALTYAPISI HAZIR"
İnternet, insan hakları ve bilişim hukuku alanındaki çalışmalarıyla tanınan Prof. Dr. Yaman Akdeniz, yasanın asıl hedefinin çocuklar olmadığını savundu. Düzenlemeyi sert ifadelerle eleştiren Akdeniz, şu değerlendirmelerde bulundu: "Dün gece TBMM’de kabul edilen 5651 değişikliğiyle Türkiye’de anonim internet kullanımı fiilen sona eriyor. '15 yaş altı yasağı' kılıfıyla getirilen e-Devlet üzerinden yaş doğrulaması, aslında tüm toplum için zorunlu bir dijital kimlik ve fişleme uygulamasıdır. Otoriter bir gözetim toplumuna geçişin altyapısı artık resmen hazır."
BİLİŞİM UZMANI İSMAİL GÖKHAN BAYRAM: "RİSKLİ PLATFORMLARA İTECEK"
Yasanın teknolojik ve toplumsal boyutlarına dikkat çeken Bilişim Uzmanı İsmail Gökhan Bayram ise düzenlemenin "anonimlik hakkının sonu" olduğunu belirtti. Yeni uygulamanın işçilerin, muhaliflerin veya baskı altındaki dezavantajlı bireylerin kimliklerini açık etmeden paylaşım yapma özgürlüğünü yok edeceğini belirten Bayram, devasa bir veri sızıntısı ve fişlenme riskine dikkat çekti.
Bayram, teknik alternatifler varken doğrudan e-Devlet'in seçilmesini eleştirerek, "Resmi kimlikle doğrulama çocukları korumaz, aksine onları daha riskli, denetimsiz platformlara iter. 'Sıfır-bilgi kanıtı' (zero-knowledge proof) gibi daha az müdahaleci teknolojik alternatifler mevcutken e-Devlet’in tercih edilmesi, uygulamanın tamamen 'gözetim odaklı' olduğunu gösteriyor" ifadelerini kullandı.
CHP'Lİ OKAN KONURALP: "BÜYÜK BİRADER DÜZENİ İNŞA EDİLİYOR"
Siyasi cepheden en sert tepkilerden biri ise CHP Ankara Milletvekili ve TBMM Dijital Mecralar Komisyonu Üyesi Okan Konuralp'ten geldi. Yeni yasayı George Orwell'in ünlü 1984 romanındaki "Big Brother" (Büyük Birader) distopyasıyla özdeşleştiren Konuralp, uygulamanın uluslararası hukuka aykırı olduğunu vurguladı.
Konuralp tepkisini şu sözlerle dile getirdi: "Bu yasa tam anlamıyla bir 'Big Brother düzeni' ve dijital fişleme operasyonudur. Çocuklar bahane edilerek tüm toplumun kimlikleri tespit edilmek isteniyor. İnternette anonimlik hakkı, Avrupa Konseyi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) güvenceleriyle korunan temel bir insan hakkıdır. Bu düzenleme, bu evrensel güvenceleri açıkça ihlal etmektedir."
