S-400’ler Suriye’ye mi gönderilecek?

ABD Başkanı Donald Trump’ın Ankara’da düzenlenen NATO Liderler Zirvesi sırasında, Türkiye’ye yönelik uygulanan CAATSA (ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası) yaptırımlarının kaldırılacağını ve F-35 savaş uçaklarının teslim edileceğini açıklamasının ardından, Rus yapımı S-400 hava savunma sistemlerinin geleceğine ilişkin kritik bir iddia ortaya atıldı. Türkiye'nin, yasal engelleri aşarak F-35 programına geri dönebilmek adına elindeki S-400 sistemlerini üçüncü bir ülkeye satmayı planladığı ileri sürülüyor.

TRUMP’IN İRADESİ YETMİYOR: KONGRE BARİYERİ VAR

Türkiye, Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi tedarik ettiği gerekçesiyle 2019 yılında ortak üreticisi olduğu F-35 programından çıkarılmış, Aralık 2020'de kabul edilen ve Nisan 2021'de resmen devreye giren CAATSA yaptırımlarına maruz kalmıştı.

ABD Başkanı Trump’ın son açıklamalarıyla yaptırımları kaldırma yönünde güçlü bir irade ortaya koymasına karşın, süreç sadece beyaz sarayın kararıyla çözülemiyor. ABD Kongresi, 2020 yılında kabul ettiği bağlayıcı bir düzenleme ile Türkiye S-400 sistemlerini mülkiyetinde bulundurduğu müddetçe F-35 satışının yapılmasını kesin bir dille hükme bağlamıştı. Bu yasal engel nedeniyle, F-35 uçaklarının Türkiye'ye teslim edilebilmesi için ABD Kongresi’nin de ikna olacağı bir formülün hayata geçirilmesi gerekiyor.

EN GÜÇLÜ ALTERNATİF KÖRFEZ ÜLKELERİ, ABD SICAK BAKIYOR

Kongre engelini aşmak ve sistemleri elinden çıkarmak isteyen Türkiye’nin, S-400'leri üçüncü bir ülkeye devretmek için arayışta olduğu iddia ediliyor. Bu doğrultuda en güçlü alıcı alternatifleri olarak Körfez ülkelerinin adı öne çıkıyor. CNN Türk'ün aktardığı bilgilere göre, S-400 füze savunma sistemlerinin bir Körfez ülkesine satılması formülüne Washington yönetiminin de sıcak yaklaştığı belirtiliyor.

RUSYA’NIN ONAYI GEREKİYOR: "PRENSİPTE KARŞI DEĞİL" İDDİASI

S-400'lerin bir başka ülkeye ihraç edilebilmesi için savunma sanayii prosedürleri gereği üretici konumundaki Rusya'nın resmi onayı gerekiyor. Stratejik öneme sahip bu sistemlerin üçüncü bir ülkeye satışı konusunda, Rusya yönetiminin de prensip olarak bir engelleme çıkarmayacağı ve satışa karşı durmayacağı öne sürülüyor.

2,5 MİLYAR DOLARLIK SÜREÇ NASIL GELİŞMİŞTİ?

Türkiye, hava savunma ihtiyacını karşılamak amacıyla 2017 yılının sonunda Rusya ile biri opsiyonlu olmak üzere iki adet S-400 sisteminin satın alınmasına yönelik resmi bir sözleşme imzalamıştı. Toplam maliyeti 2,5 milyar dolar olan anlaşma kapsamında peşinatın Rus tarafına aktarılmasının ardından, sistemin ilk parçaları 12 Temmuz 2019 tarihinde Türkiye'ye teslim edilmişti.

Bu teslimattan yalnızca 5 gün sonra ABD, Türkiye'yi F-35 yeni nesil savaş uçağı projesinden çıkardığını ilan etmiş, ardından gelen yaptırım süreçleriyle iki müttefik arasındaki savunma ilişkileri krize girmişti. Körfez ülkelerine yönelik satış iddiasının gerçeğe dönüşmesi halinde, 2017'den bu yana süregelen S-400 ve F-35 krizinde yeni bir dönemin kapılanacağı öngörülüyor.