Şehit ve Gazi Ailelerine Yeni Haklar Getiren Kanun Teklifi

GENEL GEREKÇE

Şehitlik ve gazilik kavramları, Türk milletinin tarihsel hafızasında, devlet geleneğinde ve toplumsal vicdanında müstesna bir yere sahip olup, Devlet ve Millet adına gösterilen fedakârlığın en yüksek onursal ifadesini temsil etmektedir. Bu kavramlar; devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünün, millî güvenliğinin, anayasal düzeninin ve kamu düzeninin korunması amacıyla yürütülen görevler sırasında meydana gelen yaralanma, maluliyet veya ölüm hâllerinin, bireysel bir sonuçtan ziyade kamu yararı, vatan hizmeti, sadakat ve üstün görev anlayışı çerçevesinde değerlendirilmesini ifade etmektedir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 61 inci maddesi ile Devlete; harp ve vazife şehitlerinin dul ve yetimleri ile malûl ve gazileri koruma ve onlara yaraşır bir hayat seviyesi sağlama görevi verilmiştir. Bu anayasal yükümlülük doğrultusunda, şehitler, gaziler, vazife ve harp malulleri ile bunların hak sahiplerine tanınan malî, sosyal ve özlük haklarının güncel ihtiyaçlar doğrultusunda geliştirilmesi önem arz etmektedir.

Kanun teklifiyle, terörle mücadele sırasında yaralanmakla birlikte malul sayılmayan personele aylık bağlanmakta, derece tespiti yapılanların aylıkları artırılmakta ve bu kişilerin 1005 sayılı Kanun kapsamındakilere sağlanan haklardan yararlanmaları imkânı getirilmektedir. Tüm vazife malullerinden hayatını kaybedenlerin, şehitlerimizin ana ve babalarına bağlanacak toplam aylık tutarına ilişkin asgari güvence güçlendirilmektedir. Bakıma muhtaç gazi ve malullere yapılan ödeme artırılmaktadır. 3713 sayılı Kanun kapsamında vazife malulü olan erbaş ve erler ile güvenlik korucuları, öğrenciler ve sivillerin aylıklarında artış yapılması amaçlanmaktadır. Er ve erbaşların yeniden muayene hakkma ilişkin yaş haddi "55 yaşını doldurdukları" tarih esas alınarak yeniden düzenlenmektedir. Ayrıca, 15 Temmuz darbe teşebbüsü sırasında yaralanan gazilerden malul sayılmayanlara aylık bağlanmaktadır.

Kanun teklifiyle; şehitler, gaziler, vazife ve harp malulleri ile bunların hak sahiplerine ilişkin farklı kanunlarda yer alan hükümlerin güncel ihtiyaçlar doğrultusunda geliştirilmesi, hak sahiplerinin kazanılmış haklarının korunması, sosyal devlet ilkesinin güçlendirilmesi ve Devlet adına üstün fedakârlık gösteren kişiler ile ailelerine sağlanan koruma mekanizmalarının daha etkin, hakkaniyete uygun ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulması amaçlanmaktadır.

MADDE GEREKÇELERİ

MADDE 1- Madde ile, tüm vazife malullerinden hayatını kaybedenlerin ana ve babalarına bağlanacak toplam aylık tutarının asgari ücretin net tutarından az olmaması amaçlanmaktadır.

MADDE 2- Madde ile, bakıma muhtaç gazi ve malullere yapılan ödemenin net asgari ücretin iki katı tutarından iki buçuk katı tutarına çıkarılması suretiyle artırılması amaçlanmaktadır.

MADDE 3- Madde ile, 3713 sayılı Kanun kapsamında vazife malulü olan erbaş ve erler ile güvenlik korucuları, öğrenciler ve sivillerin aylıklarında artış yapılması amaçlanmaktadır.

MADDE 4- Madde ile, 3713 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (h), (i) ve (j) bentleri kapsamında terör eylemi nedeniyle yaralanmış olmakla birlikte ilgili mevzuatına göre malul sayılmadıkları için aylık bağlanamayanlardan, Vazife Malullüklerinin Nevileri ile Dereceleri Hakkında Nizamname hükümlerine göre derece tespiti yapılanlara bağlanan aylıkların artırılması ile bu madde kapsamında aylık bağlananların, 6/2/2018 tarihli ve 7082 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi kapsamında bulunanlar hariç olmak üzere, aylık bağlanmasına ilişkin hükümler dışında 1005 sayılı Kanun kapsamındakilere ilgili mevzuatta sağlanan diğer haklardan aynı usul ve esaslar çerçevesinde yararlandırılması amaçlanmaktadır.

MADDE 5- Madde ile, terörle mücadele görevlerinin ifası sırasında terör eylemleri sonucu ateşli silah mermi çekirdeği, şarapnel veya benzeri mühimmatın vücutta penetran yaralanmaya neden olması veya ateşli silah, el yapımı patlayıcı (EYP), mayın, havan, roket, el bombası, şarapnel veya benzeri patlayıcı mühimmatın etkisiyle ya da bunların oluşturduğu blast ve termal etki sonucu meydana gelen yaralanmalar ile terör örgütü mensuplarının kesici, delici, ezici veya benzeri yakın muharebe niteliğindeki saldırıları sonucu meydana gelen yaralanmaların, Adli Tıp Kurumunca kullanılan tıbbî değerlendirme ölçütleri esas alınarak olay tarihindeki yaralanmalarınm hafif nitelikte olmayan yaralanma niteliği taşıdığı ve mevcut sağlık durumu ile olay tarihindeki yaralanma arasında illiyet bağı bulunduğu en az bir adli tıp uzmanının yer aldığı sağlık kurulu raporuyla tespit edilenlerden; malul sayılmayan veya 13/7/1953 tarihli ve 4/1053 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Vazife Malullüklerinin Nevileri ile Dereceleri Hakkında Nizamname hükümlerine göre derece tespiti yapılmayan Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı personeli, Millî İstihbarat Teşkilatı mensupları, Emniyet Teşkilatının Emniyet Hizmetleri Sınıfına mensup personeli ile güvenlik korucularına aylık bağlanması, başvuru ve sağlık kurulu raporuna ilişkin usul ve esasların belirlenmesi, sonradan malul olduklarına karar verilenler ile bu Kanunun ek 3 üncü maddesinin birinci fıkrası kapsamında derece tespiti yapılanlar hakkında ilgili hükümlerin uygulanması ve aylık bağlanmasına ilişkin hükümler hariç olmak üzere 24/2/1968 tarihli ve 1005 sayılı istiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun kapsamındakiler için ilgili mevzuatta sağlanan diğer haklardan aynı usul ve esaslar çerçevesinde yararlandırılması amaçlanmaktadır. Bu madde kapsamında yapılacak değerlendirmede, olay tarihindeki yaralanmanın hafif nitelikte olmayan yaralanma niteliği taşıyıp taşımadığı, Adli Tıp Kurumunca kullanılan “Türk Ceza Kanunu'nda Tanımlanan Yaralama Suçlarının Adli Tıp Açısından Değerlendirilmesi Rehberi”nde yer alan tıbbî değerlendirme ölçütleri esas alınır. Bu kapsamda penetran yaralanma; ateşli silah mermi çekirdeği, şarapnel veya benzeri mühimmatın vücuda girerek penetrasyon oluşturduğu, mühimmatın vücut içerisinde kaldığı, vücuda girip çıktığı veya tıbbî

müdahale ile vücuttan çıkarıldığı yaralanmaları ifade etmektedir. Düzenleme, yalnızca maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce meydana gelen olaylar hakkında bir defaya mahsus uygulanacak olup, bu tarihten sonra meydana gelen olaylar bakımından bu madde kapsamında yeni başvuru yapılamayacaktır. Başvuruların, maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılması gerekmektedir.

MADDE 6- Madde ile, er ve erbaşların yeniden muayene hakkına ilişkin yaş haddi, "55 yaşını doldurdukları" tarih esas alınarak düzenlenmektedir.

MADDE 7- Madde ile, 15/7/2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe teşebbüsü ve terör eylemi ile bu eylemlerin devamı niteliğindeki eylemlerin ortaya çıkarılması, etkilerinin azaltılması veya bertaraf edilmesinin sağlanmasında yardımcı ve faydalı oldukları sırada yaralanan kamu görevlileri ve sivillerden malul sayılmayan veya Vazife Malullüklerinin Nevileri ile Dereceleri Hakkında Nizamname hükümlerine göre derece tespiti yapılmayanların kendilerine aylık bağlanması amaçlanmaktadır. Ayrıca aylıklar hakkında 5454 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanması öngörülmektedir.

MADDE 8- Yürürlük maddesidir.

MADDE 9- Yürütme maddesidir.

BAZI KANUNLARDA DEĞİŞİKLİK YAPILMASINA DAİR KANUN TEKLİFİ

MADDE 1- 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanununun 72 nci maddesinin dördüncü fıkrasının birinci cümlesinde yer alan “erbaş ve erler ile yedek subay ve yedek astsubay okulu öğrencilerinin ana veya babasına” ibaresi “ana ve babalara” şeklinde ve dördüncü cümlesinde yer alan “Erbaş ve erler ile yedek subay ve yedek astsubay okulu öğrencilerinin ana ve babalarına” ibaresi “Ana ve babalara” şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 2- 5434 sayılı Kanunun ek 77 nci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “iki katı” ibaresi “iki buçuk katı” şeklinde değiştirilmiştir.

MADDE 3- 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinin son cümlesi yürürlükten kaldırılmış ve maddeye ikinci fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“Birinci fıkranın (h), (i) ve (j) bentleri kapsamındakilere bağlanacak aylıklar, bitirmiş oldukları okullar neticesinde hak kazandıkları unvanlar üzerinden yürütmüş oldukları kamu görevleri sebebiyle daha yüksek aylık bağlanmasına ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; en az dört yıllık yüksek öğrenim mezunu olanlar sekizinci derecenin birinci kademesindeki, diğerleri ise eğitim durumlarına bakılmaksızın onuncu derecenin birinci kademesinde bulunanların emekli keseneğine esas aylıkları üzerinden hesaplanacak vazife malullüğü aylığı tutarından düşük olamaz ve bunlar için 5434 sayılı Kanunun ek 77 nci maddesinin birinci fıkrasının (c) bendine göre yapılacak yükseltmelerde aynı derece başlangıç olarak esas alınarak artırılır ve derece yükselmelerinde yüksek öğrenim mezunu gibi işlem yapılır ve dördüncü dereceye yükselenler için 2.100, üçüncü dereceye yükselenler için 2.200, ikinci dereceye yükselenler için 3.000, birinci dereceye yükselenler için ise 3.600 ek gösterge rakamı esas alınır. Bu fıkra kapsamındakilere bağlanacak aylığın toplam tutarı, 35.398 gösterge rakammın memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutardan; hak sahiplerinin aylık tutarı ise bulunacak tutarın hisseleri oranı esas alınarak tespit edilecek tutarından az olamaz. Bu fıkra uyarınca ilgililere fazla olarak yapılan ödemeler, faturası karşılığı Sosyal Güvenlik Kurumunca Hâzineden tahsil edilir.”

MADDE 4- 3713 sayılı Kanunun ek 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan tablo aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye üçüncü fıkrasından sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

Dereceler Göstergeler

1          27.288

2          25.385

3          23.485

4          21.578

5          19.673

6          17.820

“Bu madde kapsamında aylık bağlananlardan 6/2/2018 tarihli ve 7082 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanunun 14 üncü maddesi kapsamında bulunmayanlar; aylık bağlanmasma ilişkin hükümler hariç olmak üzere 24/2/1968 tarihli ve 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun

kapsamındakiler için ilgili mevzuatında sağlanan diğer haklardan yararlanır.”

MADDE 5- 3713 sayılı Kanuna aşağıdaki geçici madde eklenmiştir.

“GEÇİCİ MADDE 20- Bu Kanun kapsamında yürütülen terörle mücadele görevlerinin ifası sırasmda;

Terör eylemleri sonucu ateşli silah mermi çekirdeği, şarapnel veya benzeri mühimmatın vücutta penetran yaralanmaya neden olduğu ya da ateşli silah, el yapımı patlayıcı (EYP), mayın, havan, roket, el bombası, şarapnel veya benzeri patlayıcı mühimmatın etkisiyle veya bunların oluşturduğu blast ve termal etki sonucu meydana gelen yaralanmaların,

Terör örgütü mensuplarının kesici, delici, ezici veya benzeri yakın muharebe niteliğindeki saldırıları sonucu meydana gelen yaralanmaların,

Adli Tıp Kurumunca kullanılan tıbbî değerlendirme ölçütleri esas almarak, olay tarihindeki yaralanmalarının hafif nitelikte olmayan yaralanma niteliği taşıdığı ve mevcut sağlık durumu ile olay tarihindeki yaralanma arasında illiyet bağı bulunduğu en az bir adli tıp uzmanının yer aldığı sağlık kurulu raporuyla tespit edilenlerden; malul sayılmayan veya 13/7/1953 tarihli ve 4/1053 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Vazife Malullüklerinin Nevileri ile Dereceleri Hakkında Nizamname hükümlerine göre derece tespiti yapılmayan Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığının erbaş ve erler dâhil askerî personeli, Millî İstihbarat Teşkilatı mensupları, Emniyet Teşkilatının Emniyet Hizmetleri Sınıfına mensup personeli ile güvenlik korucularına olay tarihindeki mensubu oldukları kuruma bu madde kapsamında yaptıkları başvuru tarihini takip eden aybaşından itibaren Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından 17.135 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarda aylık bağlanır. Bu madde kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumunca ödenen aylıklar, faturası karşılığında iki ay içerisinde Hâzineden tahsil edilir.

Birinci fıkra kapsamında yer alanların başvurusu üzerine olay tarihinde mensubu olunan kurum tarafından, yaralanmanın bu madde kapsamında olabileceğinin değerlendirilmesi halinde ilgili bilgi ve belgeler ile birlikte kişi Sağlık Bakanlığınca belirlenen hastanelere sevk edilir. İlgili hastanelerce, olay tarihindeki yaralanmanın bu madde kapsamında olup olmadığına ilişkin, mevcut tıbbî kayıtlar ve diğer sağlık belgeleri esas alınarak sağlık kurulu raporu düzenlenir ve ilgili kuruma gönderilir. Bu amaçla düzenlenecek olan sağlık raporlarından ücret alınmaz. Bu madde kapsamında olduğu tespit edilenlere ilişkin sağlık kurulu raporu ile diğer bilgi ve belgeler aylık bağlanması amacıyla ilgili kurum tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna gönderilir.

Bu madde uyarınca aylık bağlananlardan söz konusu yaralanmalarına bağlı olarak sonradan malul olduklarına karar verilenler ile bu Kanunun ek 3 üncü maddesinin birinci fıkrası kapsamında derece tespiti yapılanlar hakkında, karar tarihini takip eden aybaşından itibaren ilgisine göre bu Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası ile ek 3 üncü madde hükümleri uygulanır ve bu madde hükümlerine göre bağlanmış olan aylıkları vazife malullüğü aylığının ya da ek 3 üncü madde kapsamındaki aylığın başladığı tarihten itibaren kesilir.

Bu madde kapsamında aylık bağlananlar, aylık bağlanmasına ilişkin hükümler hariç olmak üzere 24/2/1968 tarihli ve 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun kapsamındakiler için ilgili mevzuatında sağlanan diğer haklardan yararlanır.

Bu madde hükümleri, yalnızca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce meydana gelen olaylar hakkında bir defaya mahsus uygulanır. Bu tarihten sonra meydana gelen olaylar bakımından bu madde kapsamında yeni başvuru yapılamaz.

Bu madde kapsamındaki başvurular, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde ilgililer tarafından olay tarihinde mensubu oldukları kurumlara yapılır.”