Antibiyotik direnci 2050'de yılda 10 milyon ölüme yol açabilir
Dr. Burcu Türkseven, aşırı antibiyotik kullanımının direnci artırdığını belirterek 2050 yılında yıllık ölüm sayısının 10 milyona ulaşabileceğini açıkladı.

Sivas Devlet Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Burcu Türkseven, 18-24 Kasım Dünya Antimikrobiyal Direnç Farkındalık Haftası kapsamında ilaç direncine bağlı enfeksiyonlara karşı uyarılarda bulundu. Dirençli bakterilerin 2019 yılında dünya genelinde en az 700 bin ölümden sorumlu olduğunu belirten Türkseven, mevcut eğilimin sürmesi halinde 2050 yılında antimikrobiyal direnç nedeniyle yıllık ölüm sayısının 10 milyona ulaşabileceğinin tahmin edildiğini açıkladı.
Antimikrobiyal direncin bakteri, virüs, mantar ve parazit gibi mikroorganizmaların zamanla değişime uğrayarak kendilerine karşı kullanılan ilaçlara duyarsız hale gelmesi anlamına geldiğini ifade eden Türkseven, insanlarda, hayvancılıkta ve tarımda antimikrobiyallerin aşırı ve uygunsuz kullanımının direnci artırdığını vurguladı.
Gereksiz antibiyotik hangi organlara zarar veriyor?
Gereksiz antibiyotik kullanımının normal bağırsak florasını bozabileceğini, dirençli bakterilerin gelişmesine ve ishal gibi yan etkilere yol açabileceğini aktaran Türkseven; kalp, karaciğer ve böbrekler başta olmak üzere çeşitli organların da zarar görebileceğine dikkat çekti. Antibiyotiklerin yalnızca bakterilere karşı etkili olduğunu hatırlatan Türkseven, grip ve nezle gibi büyük bölümü virüs kaynaklı olan üst solunum yolu enfeksiyonlarında antibiyotik tedavisinin yeri olmadığını, ancak bazı viral enfeksiyonların ardından bakteriyel ikincil enfeksiyon gelişebileceğini ve bu durumlarda hekim değerlendirmesiyle antibiyotik tedavisine ihtiyaç duyulabileceğini belirtti.
Vatandaşlara kendi kendine veya eş, dost tavsiyesiyle antibiyotik kullanmama çağrısı yapan Türkseven, bu ilaçların yalnızca hekim tarafından reçete edildiğinde, uygun dozda ve belirlenen süre boyunca kullanılması gerektiğini vurguladı.
Küresel veriler ve Türkiye'nin antibiyotik tüketimindeki yeri
The Lancet dergisinde 2024 yılında yayımlanan Küresel Hastalık Yükü (GBD 2021) araştırması, bakteriyel antimikrobiyal direncin 2021 yılında dünya genelinde yaklaşık 4,71 milyon ölümle ilişkili olduğunu ve bunların 1,14 milyonunun doğrudan antibiyotik direncinden kaynaklandığını ortaya koydu. Mevcut eğilimler sürerse 2025-2050 döneminde doğrudan 39 milyondan fazla ölüm yaşanabileceği öngörülüyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün (DSÖ) 100'den fazla ülkeden elde edilen verilerle Ekim 2025'te yayımladığı raporda ise 2023 yılında laboratuvar ortamında doğrulanan yaygın bakteriyel enfeksiyonların yaklaşık 6'da 1'inde antibiyotik direnci tespit edildiği bildirildi.
Türkiye ise OECD üyesi 38 ülke arasında kişi başına en fazla antibiyotik tüketen ve en yüksek direnç oranına sahip ülke konumunda yer alıyor. Bu kapsamda Sağlık Bakanlığı koordinasyonunda ilgili bakanlıklar ve uzmanlık derneklerinin katkısıyla 'Tek Sağlık' yaklaşımı çerçevesinde hazırlanan 'Antimikrobiyal Direnç ile Mücadele Ulusal Eylem Planı 2026-2030' ile 9 hedef başlığı altında 24 strateji, 140 faaliyet ve 218 gösterge tanımlanmış bulunuyor.
