Madenlerde 'habersiz' denetim dönemi

Maden sahalarında denetim sürecinde köklü değişikliğe gidiliyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının hazırladığı ve görüşe açtığı yeni yönetmelik taslağıyla, madencilik faaliyetlerinde denetimlerin daha planlı, risk esaslı, dijital ve izlenebilir bir sistem üzerinden yürütülmesi hedefleniyor.

Başta İliç ve Amasra sahalarında meydana gelen acı kazaların ardından TBMM bünyesinde kurulan araştırma komisyonlarının raporlarında dikkat çekilen denetim zaaflarını gidermeyi hedefleyen düzenleme, dağınık durumdaki uygulamaları tek bir çatı altında topluyor.

Yeni sistemle birlikte denetimlerin sadece bir ihlal tespit mekanizması olmaktan çıkarılarak; işletme güvenliğini artıran, çevreyi ve doğal kaynakları sürdürülebilir yöneten, risk esaslı, dijital ve izlenebilir bir yapıya dönüştürülmesi hedefleniyor.

YÜKSEK RİSKLİ SAHALARA ÖNCELİK

Yeni modelle maden sahaları; kullanılan üretim yöntemi, patlayıcı madde kullanımı, yerleşim alanlarına yakınlık ve geçmiş mevzuata uyum durumlarına göre titizlikle sınıflandırılacak. Yüksek risk grubunda yer alan sahalar çok daha sıkı ve yoğun periyotlarla denetlenecek.

Süreç; genel, mali, resen ve talep denetimi olmak üzere dört ana başlık altında yürütülecek ve ihtiyaç hâlinde birden fazla denetim türü aynı anda uygulanabilecek. Somut bilgi ve belgelere dayanan ihbarlar üzerine, şirketlere önceden bildirim yapılmaksızın baskın niteliğinde “resen denetimler” gerçekleştirilecek. Ruhsat sahiplerinin denetim ekibinin sahaya girişini engellemesi ise kesinlikle mümkün olmayacak.

MALİ KAYITLAR MERCEK ALTINDA

Maden işletmelerinin mali yükümlülükleri de çok daha kapsamlı denetlenecek. İncelemelerde ticari defterler, kayıtlar, faturalar, sevk fişleri, bilanço, mizan, gelir tablosu ve muhasebe raporları kontrol edilecek. Ruhsat sahibinin yurt dışı ihracat faaliyetleriyle ilgili detaylı denetime ihtiyaç duyulması durumunda ise Ticaret Bakanlığı ile doğrudan koordinasyon sağlanacak.

DİJİTAL VE İZLENEBİLİR DENETİM

Denetim heyetleri; ölçüm yapma, numune alma, fotoğraf ve video kaydı alma gibi geniş yetkilerle sahaya inecek. Uzaktan izleme sistemleri ile Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) verileri dijital ortamda saklanarak hukuki delil sayılacak. Elde edilen veriler analiz edilerek gelecekte ortaya çıkabilecek riskler önceden belirlenecek. Tehlikeli bir durum tespit edildiğinde heyet, en geç iki iş günü içinde acil durum ön raporunu hazırlayıp ilgili makamlara sunacak.

Esma ALTIN